مقالات، نقد و بررسی، بایدها و نبایدها، معرفی پیشکسوتان و تازهترینهای دنیای سرگرمی ایران و جهان.
سینمای ایران از دهه ۱۳۶۰ به بعد توجه جهانیان را جلب کرد. کارگردانانی مثل کیارستمی با «خانه دوست کجاست؟» و مجیدی با «بچههای آسمان» ثابت کردند که قصهگویی ایرانی، زبان جهانی دارد. این مقاله بررسی میکند چه عواملی باعث شدند سینمای ایران در کنار سینمای فرانسه و ژاپن، یکی از محترمترین سینماهای جهان باشد.
نکته کلیدی: سادگی روایت، واقعگرایی و عمق احساسی — رمز موفقیت بینالمللی سینمای ایران.
از فارابی که اولین کتاب نظری موسیقی جهان را نوشت تا شجریان که صدای ایران شد. موسیقی ایرانی مسیری طولانی طی کرده: از دربار ساسانیان و باربد، عبور از خانقاههای صوفیان و قهوهخانههای صفوی، تا استودیوهای مدرن امروز. هر دوره، سازها و آوازهای جدیدی به این گنجینه اضافه کرده است.
نکته کلیدی: موسیقی دستگاهی ایرانی ثبت یونسکو شده و یکی از ۵ سیستم موسیقایی بزرگ جهان است.
بنیانگذار موج نوی سینمای ایران. برنده نخل طلای کن (۱۹۹۷) با «طعم گیلاس». آکیرا کوروساوا گفت: «من نمیتوانم کلماتی برای توصیف احساسم نسبت به فیلمهای کیارستمی پیدا کنم.» فیلمهای او مثل «زیر درختان زیتون»، «باد ما را خواهد برد» و «نمای نزدیک» تعریف سینما را عوض کردند.
کارگردان برجسته سینمای ایران با نامزدی اسکار برای «بچههای آسمان» (۱۹۹۸). مجیدی با فیلمهایی مثل «رنگ خدا»، «بید مجنون» و «محمد رسولالله» از شناختهشدهترین فیلمسازان ایرانی در سطح جهان است.
بزرگترین خواننده موسیقی سنتی ایران. صدای «ربنا» که هر سال در ماه رمضان از رادیو پخش میشد، بخشی از هویت فرهنگی ایران است. شجریان با ترکیب صدای بینظیر و دانش عمیق موسیقی، هنر آواز ایرانی را جهانی کرد.
آهنگساز و نوازنده سنتور. خالق آثار ماندگاری چون «دشتی» و «بیداد». مشکاتیان یکی از نابغههای موسیقی ایران بود که سنتور را از ساز صرفاً همراهیکننده به ساز سولیست بدل کرد.
پدر داستاننویسی مدرن ایران. «بوف کور» شاهکار او، یکی از مهمترین رمانهای قرن بیستم آسیا و مرجع ادبیات سورئالیستی فارسی است. هدایت اولین نویسنده ایرانی بود که به سبک اروپایی داستان نوشت.
شاعر و نقاش. سهراب با مجموعه «هشت کتاب» و اشعاری مثل «صدای پای آب» و «مسافر»، نگاهی عرفانی و طبیعتگرایانه به شعر نو فارسی بخشید. آثار نقاشیاش نیز در موزههای معتبر جهان نمایش داده شده.
جهانپهلوان ایران. قهرمان المپیک ملبورن ۱۹۵۶ و مدالآور المپیک رم ۱۹۶۰. تختی نماد جوانمردی، پهلوانی و ایثار در فرهنگ ایرانی است. نامش مترادف شرافت ورزشی شده.
پدر تئاتر نوین ایران. بیش از ۷ دهه فعالیت مداوم در تئاتر، سینما و تلویزیون. نصیریان با نقشآفرینیهایش در آثاری مثل «بلبل سرگشته» و حضور در سینما، هنر بازیگری ایران را تعریف کرد.
سینما در سال ۱۲۷۹ شمسی (۱۹۰۰ میلادی) توسط میرزا ابراهیمخان صحافباشی وارد ایران شد. تنها ۵ سال پس از اختراع سینما توسط برادران لومیر. اولین سالن سینمای عمومی ایران در سال ۱۲۸۳ در خیابان لالهزار تهران افتتاح شد.
تلویزیون ملی ایران در سال ۱۳۳۷ شروع به کار کرد و ایران را یکی از اولین کشورهای خاورمیانه با پخش تلویزیونی کرد. از سریالهای اولیه تا مسابقات تلویزیونی، تلویزیون نقش مهمی در سرگرمی ایرانیان داشته است.
قهوهخانههای ایران از دوره صفوی (قرن ۱۰ هجری) مراکز اصلی سرگرمی بودند. نقالی، شاهنامهخوانی، تختهنرد، شطرنج و گفتگوهای ادبی — همه در قهوهخانه اتفاق میافتاد.
باربد، موسیقیدان دربار خسرو پرویز ساسانی، اولین نظام موسیقایی ایران (هفت خسروانی) را بنا نهاد. این سنت هزار و پانصد ساله از دوره اسلامی با فارابی و صفیالدین ارموی ادامه یافت و تا سیستم دستگاهی امروز رسید.
تعزیه، آیین نمایشی مقدس شیعی برای بزرگداشت واقعه عاشورا، از دوره صفویه شکل حرفهای گرفت. ترکیبی از موسیقی، شعر، نمایش و مراسم عزاداری که یکی از منحصربهفردترین میراثهای معنوی ایران است و در یونسکو ثبت شده.
زورخانه یا «خانه قدرت»، قدیمیترین باشگاه ورزشی جهان است. ورزش پهلوانی ایرانی ترکیبی از ورزش، اخلاق، موسیقی و معنویت است که در سال ۲۰۱۰ در یونسکو به عنوان میراث ناملموس بشری ثبت شد.
